BİR MALIN AYIPLI OLDUĞUNUN TESPİTİ İÇİN HANGİ DELİLLER VE BİLİRKİŞİ RAPORU DİKKATE ALINMALIDIR?

Bir malın ayıplı olduğunun tespiti için aşağıdaki deliller ve bilirkişi raporları dikkate alınmaktadır:

I. Malın Ayıplı Olduğunun Tespiti İçin Dikkate Alınan Deliller

A. Servis Kayıtları ve Belgeleri

• Servis fişleri veya servis belgeleri, malın arızalanması, servise başvurulması, yapılan onarımlar ve parça değişiklikleri gibi süreçleri göstermektedir. Bu belgeler, özellikle aynı arızanın tekrarlanması veya birden fazla farklı arızanın meydana gelmesi durumunda malın ayıplı olduğunun kanıtı olarak değerlendirilir.
• Teknik servis tarafından düzenlenen belgeler, telefonların birçok defa tamir edilmesine rağmen arızanın giderilememiş olduğunu göstermek için kullanılabilir.

B. Taraf İfadeleri ve İhbarlar

• Davacının servis yetkililerine yaptığı bildirimler ve değişim talepleri, malın ayıplı olduğuna dair erken ihbarları ve şikayetleri ortaya koyar.
• Ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı hususunda tarafların delil ve karşı delilleri sorulur ve toplanan deliller değerlendirilir.
• Tanık ifadesi, özellikle servis kayıtlarının kapatılıp kapatılmadığı ve azami tamir süresinin aşılıp aşılmadığı gibi maddi olgular için dikkate alınır.
• Davalı tarafın ürünlerin ayıplı olduğunu kabul ederek kumaş değişimi yapması gibi eylemler de ayıbın varlığına dair bir karine oluşturabilir.

C. Yönetmelik Hükümleri ile Belirlenen Koşullar

Malın ayıplı olduğunun ve tüketicinin seçimlik haklarını kullanabileceği durumların tespiti için 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’un 13. maddesi ve Garanti Belgesi Uygulama Esaslarına Dair Yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilir. Bu koşullar şunlardır:

• Malın garanti süresi içerisinde sık arızalanması nedeniyle maldan yararlanamamanın süreklilik arz etmesi.
• Tamiri için gereken azami sürenin aşılması.
• Tamirin mümkün bulunmadığının anlaşılması.
• Malın tüketiciye teslim edildiği tarihten itibaren, belirlenen garanti süresi içerisinde kalmak kaydıyla bir yıl içerisinde;
  • Aynı arızanın ikiden fazla tekrarlanması.
  • Farklı arızaların dörtten fazla meydana gelmesi.
  • Veya belirlenen garanti süresi içerisinde farklı arızaların toplamının altıdan fazla olması.
  • Bu arızaların maldan yararlanamamayı sürekli kılması.
• 24.4.2011 gün ve 27914 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklik sonrası: Garanti süresi içerisinde bir yıl içerisinde en az dört defa veya imalatçı-üretici ve/veya ithalatçı tarafından belirlenen garanti süresi içerisinde altıdan fazla arızalanmasının yanı sıra bu arızaların maldan yararlanamamayı sürekli kılması.

D. Genel Dosya Kapsamı ve Diğer Deliller

• Dosya kapsamında yer alan tüm bilgiler ve belgeler bir bütün olarak değerlendirilir.
• Malın açık ayıplı olduğu durumlarda, darbe izi gibi fiziksel tespitler de ayıplı malın varlığını gösterir.

II. Malın Ayıplı Olduğunun Tespiti İçin Dikkate Alınan Bilirkişi Raporları

A. Ayıbın Varlığı ve Niteliği

• Bilirkişi incelemesi ve raporu, bir malın ayıplı olup olmadığını tespit etmek için esaslı delil niteliğindedir.
• Bilirkişi raporları, malın belirli parçalarındaki arızaları (örneğin, kompresör arızası, drayer arızası, main board arızası, klavye ve touch arızaları, şanzıman sistemi arızası) ve bunların ayıplı olup olmadığını belirtir.
• Bilirkişi raporları, malın görsel, fiyat ve kalite üzerindeki olumsuz etkilerini tespit ederek ayıbın önemini ortaya koyabilir.
• Açık ayıpların tespiti, bilirkişi raporunun teknik inceleme bölümünde yer alır.

B. Ayıbın Kaynağı (Üretim Hatası / Kullanıcı Hatası)

• Bilirkişi raporu, arızanın imalat hatasından mı, yoksa kullanıcı hatasından mı kaynaklandığını belirlemede kritik öneme sahiptir. Bu ayrım, tüketicinin seçimlik haklarını kullanıp kullanamayacağı açısından temel teşkil eder.
• Üretim hatasından kaynaklanan ayıplar, bilirkişi raporları ile tespit edilir.

C. Ayıbın Sürekliliği ve Giderilemezliği

• Bilirkişi raporları, arızanın giderilemediğini, arızanın keşif ve dava tarihi itibarıyla devam ettiğini ve maldan yararlanamamanın süreklilik arz edip etmediğini tespit eder.
• Bilirkişi raporu, arızanın basit bir tamiratla giderilip giderilemeyeceğini, ancak bu durumun bir değer kaybına yol açıp açmayacağını da belirtebilir.

D. Özel Durumlar ve Teknik İncelemeler

• Konusunda uzman bilirkişiden rapor alınması, özellikle karmaşık ürünlerde (örneğin bilgisayar veya cep telefonu) ayıbın niteliğini aydınlatmak için zorunludur.
• Bilirkişi raporları, garanti süresi içerisinde kaç kez teknik servise gönderildiği, kaç defa garanti kapsamında tamir edildiği gibi sayısal verileri de ortaya koyabilir.
• Bilirkişi kök ve ek raporları, arızanın kullanım hatasından doğmadığını kanıtlamak için kullanılır.
• Tümdengelim yöntemiyle yapılan bilirkişi incelemesi, malın ayıplı olduğu sonucuna varabilir (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2016/11232 K. 2019/452 T. 22.01.2019).

Bahçeşehir Avukatlık Büromuzda hizmet vermekteyiz. Detaylı bilgi almak için iletişim kısmından ulaşım sağlayabilirsiniz.

Yazar: Avukat İlbars Dorukhan VAROL