KONSİNYE SATIŞ NEDİR? DİĞER SATIŞ TÜRLERİNDEN FARKI NEDİR?

Konsinye Satış Nedir?

Konsinye satış, bir işletmenin daha önceden belirlenen bir fiyatla veya günün koşullarına göre satılmak üzere diğer bir işletmeye mal gönderme işlemidir. Bu işlemde, mülkiyet devri yapılmaksızın sadece zilliyetlik (zilyetlik) devredilmektedir . Emanet suretiyle yapılan bu satışa konsinyasyon suretiyle satış denilmektedir.

Konsinye satış, bir malın satılması için satıcıya bırakılması, yani satılması için emaneten bırakılan şeyin satımı olarak tanımlanır. Malın sahibi tarafından satılmak amacıyla bir başka kişiye bırakılmasını konu alan bir sözleşme türüdür.

Konsinye Satışın Tarafları

Uygulamada konsinye satışta iki ana taraf bulunur:

• Konsinyatör: Malı gönderen tüccar veya işletmedir.
• Konsinyi: Malı satmak üzere teslim alan tüccar veya işletmedir.

Konsinye Satışın İşleyişi ve Özellikleri

Konsinye satış işlemi genellikle iki aşamada gerçekleşir: malın konsinyiye gönderilmesi ve konsinyi tarafından fiili satışın yapılması.

Temel özellikleri şunlardır:

• Mülkiyet Devri Yokluğu: Malın konsinyiye teslimi bir satış değil, emanet işlemi niteliğindedir. Malın mülkiyeti, konsinyi tarafından satılıncaya kadar konsinyatör üzerinde kalmaktadır.
• Aracılık Rolü: Esas itibarıyla konsinyinin görevi, malın satışına aracılık yapmaktır. Konsinyi, malı kendi nam ve hesabına satar.
• Kar ve Zarar Sorumluluğu: Konsinasyon suretiyle satışta, satışın kar ve zararı konsinyiye aittir. Konsinyi, malı kararlaştırılan bedelden yukarı satmak suretiyle kar elde eder.
• Satış Çabası: Konsinye, teslim aldığı malı üçüncü bir kişiye satmak için azami çaba ve özen gösterme borcu altına girerek kendi adına ama konsinyatörün hesabına malın satışını gerçekleştirir ve karşılığında sözleşme ile belirlenen ücreti isteme hakkına sahip olur.
• Mülkiyetin Üçüncü Kişiye Geçişi: Öğretideki hâkim görüşe göre, konsinyeye bırakılan malın üçüncü kişiye satılması durumunda, mülkiyet, satım için bırakan konsinyatörden çıkıp, konsinyeye hiç geçmeden doğrudan doğruya üçüncü kişiye geçer.
• Sözleşme Serbestisi: Mevzuatımızda konsinye satış sözleşmesi açıkça düzenlenmemiş olup, sözleşme serbestisi kapsamında yargı kararları ve öğretide yer alan bir sözleşme türüdür. Konsinye sözleşmelerinde Borçlar Kanunu’ndaki komisyon hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilmektedir.

Belgelendirme Süreci

• Sevk İrsaliyesi: Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 230/5’inci maddesi uyarınca mal hareketinin sevk irsaliyesine bağlanması zorunludur. Bu nedenle malın konsinyiye gönderilmesi sırasında, konsinyatör tarafından sevk irsaliyesi düzenlenmesi ve malların konsinye suretiyle gönderildiğinin bu irsaliyede belirtilmesi gerekir.
• Fatura Düzenlemesi:Konsinyatör ile konsinyi arasında yapılan yazılı bir sözleşme ile konsinyasyon suretiyle satılacağı belirlenen konsinye malın satılması halinde:
  • Bu satış işlemine ait belge, malı satan konsinyi tarafından gerçek satış bedeli üzerinden malın alıcısına düzenlenir.
  • Konsinyatör de konsinyiye kendi sattığı bedel üzerinden fatura düzenlemesi gerekmektedir.
  • Malların nihai alıcıya teslimi ile birlikte hem satıcı hem de konsinyi firması açısından vergisel yükümlülük doğar ve faturanın teslimden itibaren 7 gün içinde düzenlenmesi gerekmektedir.

Diğer Satış Türlerinden Farkları

Konsinye satış, geleneksel satış türlerinden temel farklılıklar gösterir:

• Mülkiyetin Devri: En önemli fark, konsinye satışta malın mülkiyetinin konsinyeye devredilmemesidir. Normal bir satışta ise malın mülkiyeti doğrudan alıcıya geçer. Konsinye satışta mülkiyet, mal üçüncü kişiye satılana kadar konsinyatörde kalır.
• İşlemin Niteliği: Konsinye işlemi, bir satıştan ziyade bir emanet ve aracılık işlemidir. Normal satış ise doğrudan mülkiyeti devretmeyi amaçlayan bir işlemdir.
• İade İmkanı: Konsinye satışta satılamayan ürünlerin mal olarak iade alınması mümkündür ve bedeli talep edilemez. Geleneksel satışlarda ise alıcı, malı genellikle ancak ayıplı veya sözleşmeye aykırı olması durumunda iade edebilir.
• Sevk İrsaliyesi İbaresinin Zorunluluğu: Konsinye satışta, sevk irsaliyesi üzerinde malların “konsinye suretiyle gönderildiği” ibaresinin bulunması zorunludur. Normal satışlarda bu tür özel bir ibare aranmaz.
• Fatura Düzenleme Mekanizması: Konsinye satışta, konsinyi malı üçüncü kişiye sattığında fatura düzenler, konsinyatör de konsinyiye kendi satış bedeli üzerinden fatura düzenler. Normal satışta faturayı doğrudan satıcı, alıcıya keser.
• Kar ve Zarar Sorumluluğu: Konsinye satışta, malın satışından doğan kar ve zarar konsinyiye aittir. Normal satışta ise kar/zarar satıcının sorumluluğundadır.

Bahçeşehir Avukatlık Büromuzda hizmet vermekteyiz. Detaylı bilgi almak için iletişim kısmından ulaşım sağlayabilirsiniz.

Yazar: Avukat İlbars Dorukhan VAROL