BELİRLİ VE BELİRSİZ İŞ SÖZLEŞMESİ AYRIMI

Mahkemeler, bir iş sözleşmesinin belirli süreli mi yoksa belirsiz süreli mi olduğuna nasıl karar veriyor ?

Mahkemeler, bir iş sözleşmesinin belirli süreli mi yoksa belirsiz süreli mi olduğuna karar verirken çeşitli kriterleri ve ilkeleri dikkate almaktadır.

Genel İlke ve Tanımlar

• 4857 sayılı İş Kanunu’nun 11. maddesinde belirli süreli iş sözleşmesi düzenlenmiş olup, “İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır” kuralına yer verilerek, asıl olanın belirsiz süreli iş sözleşmesi olduğu vurgulanmıştır (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2011/17480 K. 2012/10195 T. 17.05.2012).
• İş sözleşmelerinin belirsiz süreli olması asıl, belirli süreli olması istisnadır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/2795 K. 2015/11123 T. 19.03.2015).
• “Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir” (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2012/13296 K. 2013/2579 T. 12.02.2013).

Belirli Süreli İş Sözleşmesi Yapılmasının Koşulları

• Bir iş akdinin belirli süreli olarak kabulü için objektif ve esaslı nedenlerin varlığı gerekmektedir (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2011/10181 K. 2012/3874 T. 12.03.2012). Sadece sözleşmenin süreye bağlanmış olması tek başına yeterli değildir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/6677 K. 2014/21387 T. 24.06.2014).
• Objektif koşullar, “işin niteliği gereği belirli süre devam etmesi, belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi” durumları kapsar (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2019/7348 K. 2019/21243 T. 14.11.2019). Kanun’da gösterilen bu nedenler örnek kabilinden verilmiş olup, benzer hallerde belirli süreli iş sözleşmesi kurulması imkanı açık tutulmuştur (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2019/7348 K. 2019/21243 T. 14.11.2019).
• Sözleşmenin belirli süreli yahut belirsiz süreli iş sözleşmesi olduğunun tespitinde, “işçinin niteliği” değil, “yapılan işin niteliği” önem arz etmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/4886 K. 2021/9067 T. 18.05.2021).
• Proje bazlı çalışmalar gibi durumlarda belirli süreli iş sözleşmesi yapılmasının esaslı bir nedeni mevcut olabilir.

Zincirleme Belirli Süreli İş Sözleşmeleri

• Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/39385 K. 2013/10612 T. 01.04.2013).
• Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2019/7348 K. 2019/21243 T. 14.11.2019). Eğer belirli süreli iş akdinin yapılmasının objektif nedeni varsa ve devam ediyorsa veya yeni bir neden ortaya çıkmışsa belirli süreli iş sözleşmeleri yenilenebilir (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2019/7348 K. 2019/21243 T. 14.11.2019).
• Birden çok kez belirli süreli iş sözleşmesi imzalanmasına rağmen objektif koşullar bulunmuyorsa, iş sözleşmesi belirsiz süreli olarak kabul edilir (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2013/27087 K. 2014/36077 T. 18.12.2014).

Değerlendirme ve İspat Yükü

• İş sözleşmesinin belirli süreli mi yoksa belirsiz süreli mi olduğu konusunda tereddüt oluşması hâlinde sözleşmenin belirsiz süreli kabul edilmesi gerekir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/197 K. 2023/1038 T. 01.11.2023).
• Belirli süreli iş sözleşmesinin varlığını ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2019/7348 K. 2019/21243 T. 14.11.2019).
• Mahkemeler, sözleşmenin içeriği ve işin niteliği itibarıyla belirli süreli iş sözleşmesinin objektif bir koşula bağlanıp bağlanmadığını değerlendirir (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2016/29567 K. 2016/27829 T. 15.12.2016). İşin sürekli olup olmadığı ve belirli süreli yapılmasını gerektiren esaslı ve objektif bir neden bulunup bulunmadığı araştırılır (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2011/9642 K. 2012/6633 T. 09.04.2012).

İş Güvencesi Hükümleri ile İlişkisi

• İş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmek için işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışması gerekir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/35903 K. 2016/20281 T. 17.11.2016).
• Belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar iş güvencesinin kapsamı dışındadır (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/31339 K. 2014/36772 T. 24.12.2014).
• Mahkemeler, işverenlerin iş güvencesi hükümlerinin etkinliğini azaltmak için yaygın olarak belirli süreli iş sözleşmesi düzenlemeleri imkan dahilinde olduğundan, işçinin iş güvencesi dışında kalması için başvurulan kötüniyetli uygulamaları korumamalıdır (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2011/10535 K. 2012/12767 T. 08.06.2012). Bu nedenle, adı belirli süreli olmakla birlikte Kanun’un 11. maddesindeki koşulları taşımayan sözleşmeler belirsiz süreli sayılmaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/197 K. 2023/1038 T. 01.11.2023).

Bahçeşehir Avukatlık Büromuzda hizmet vermekteyiz. Detaylı bilgi almak için iletişim kısmından ulaşım sağlayabilirsiniz.

Yazar: Avukat İlbars Dorukhan VAROL