SOSYAL MEDYA ÜZERİNDEN YAPILAN ÇEKİLİŞLERDE İZİN PROSEDÜRÜ VE USULSÜZLÜKLERİN HUKUKİ BOYUTU
Sosyal medya platformlarında gerçekleştirilen çekilişler; reklam, tanıtım ve etkileşim amacıyla sıkça kullanılan araçlardır. Bu çekilişlerde hile veya usulsüzlük meydana geldiğinde, hukuki sorumluluk genellikle paylaşımı yapan kişi, kurum veya platformun rolüne göre belirlenir. Türk hukukunda, bu tür durumlar kişilik hakları, reklam mevzuatı, tüketici hakları ve ceza hukuku kapsamında değerlendirilir.
Öncelikle sosyal medya üzerinden yapılan çekilişlerin Milli Piyango İdaresi kapsamında izne tâbi olup olmama durumunu değerlendirmek gerekmektedir. Sosyal medyada yapılan çekilişlerin ve bu çekilişlerdeki usulsüzlüklerin artması nedeniyle şikayetlerin varlığı, 04.10.2006 tarihli Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelik’te açıklığa kavuşturulmuştur. İlgili yönetmelikçe izne tâbi olan ve olmayan çekiliş türleri belirlenmiştir. İzne tâbi olan çekilişler;
- Sosyal amaç güden; kamu kurum ve kuruluşları tarafından toplumun sağlık, eğitim, kültürel değerlerinin korunup geliştirilmesi vb amaçlarla düzenlenen çekilişler,
- Yarışma amacı güden; katılanların bilgi, beceri ve yeteneğine dayanan, eleme neticesinde belirlenecek başarı sıralaması olan yahut bir jüri tarafından aynı ölçütlerde yapılan değerlendirmelerle belirlenen, yarışma sonucunda ayni veya nakdi ödül verilen bilmece, bulmaca ve eğlence programları,
- Çekiliş sonucunda verilecek ikramiye miktarının rayiç bedelinin 2025 yılı itibariyle 10.167,00-TL + KDV ‘ nin altında olan çekilişler.
Aynı yönetmelikte karşılığı nakit olmayan piyango ve çekilişleri düzenlemek isteyen kişilerin Milli Piyango İdaresi’nden izin almak zorunda oldukları durumlar belirtilmiştir. Yani bilhassa “Instagram vb.” sosyal medya platformlarında takipçi sayılarını arttırmak, reklam ve tanıtım yapmak adına çekiliş düzenleyen kişilerin idareden izin almaları gerektiği yönetmelikte düzenlenmiştir.
Sosyal medya üzerinden yapılan çekilişlerin esasen “ticari amaç” taşıdığı görülmektedir. Yönetmelik’in 4. Maddesinde “Bir mal veya hizmetin tanıtımı, pazar payının arttırılması veya satılması amacıyla bilet, kupon, katılım numarası ve benzerlerinin bedelsiz dağıtılması suretiyle düzenlenenler” diyerek ticari amaçla yapılan çekilişleri tanımlamıştır. Bu amaçla bilhassa bir markanın tanıtımını, ürünleri, hizmetini pazarlamak amacıyla reklam faaliyeti kapsamında kendi sosyal medya hesapları üzerinden çekiliş yapmak isteyen “Influencerların” yahut kurumsal markaların karşısına yönetmelikte yer alan parasal sınır devreye girmektedir. Çekiliş bedeli bu sınırın altında ise yönetmelik hükümleri uygulama alanı bulmasa da izin yükümlülüğü devreye girmektedir. Sosyal medyada çekiliş yapmak isteyen bir kimsenin çekiliş tarihinden en az 15 gün öncesinde Milli Piyango İdaresi’ne yazılı başvuruda bulunması gerekmektedir. Yönetmelik’le belirlenen ilgili şartları taşıyan başvurulara çekiliş izni verilmekte, başvuru şartlarına uymayanlar için izin verilmemektedir. Bu husus başvuru sahiplerine yazılı olarak bildirilmektedir. İdarece verilen izin yalnızca başvuruya konu çekiliş için geçerli olup ilerleyen süreçlerde muhtemel tüm çekilişleri kapsamamaktadır. Başvuru esnasında idarece talep edilen bilgi ve belgelerin eksiksiz şekilde teslim edilmesi gerekmekte ve başvurudan sonraki sürecin idarenin takibine, denetimine tâbi olmakla başvuruya izin verilmesi hâlinde, izne aykırı tutum ve eylemler olması durumunda idarece ilgili cezai yaptırımlar uygulanmaktadır.
Sosyal medya üzerinden yapılan bir çekilişin gerekli idari izinleri taşıyıp taşımamasına bakılmaksızın, herhangi bir usulsüzlüğe yahut mağduriyete sebebiyet vermesi hâlinde ilgili yasal mercilere başvurulması gerekmektedir. Uygulamada sık karşılaşılan durum olan çekilişte kazanılan mal veya hizmetin ifa edilmemesi hâllerinde Milli Piyango İdaresi’ne ve TCK kapsamında savcılık üzerinden “dolandırıcılık”, “güveni kötüye kullanma”, suçları kapsamında şikâyet başvurusunda bulunulması mümkündür.
Bahçeşehir Avukatlık Büromuzda hizmet vermekteyiz. Detaylı bilgi almak için iletişim kısmından ulaşım sağlayabilirsiniz.
Yazar: Avukat Begüm Gülberk VAROL