DEPOZİTO BEDELİNİN İADESİ HESAPLANIRKEN HANGİ FAKTÖRLER DİKKATE ALINIR?

Depozito bedelinin iadesi hesaplanırken dikkate alınması gereken faktörler ve koşullar aşağıdaki gibidir:

Genel Değerlendirme Esasları

• Depozito, kiralayanın muhtemel zararlarının teminatı olarak kiracı tarafından verilen bir tür güvence bedelidir .
• Depozitonun iade edilmemesini haklı kılacak sebeplerin olup olmadığı değerlendirilir.
• İade edilecekse ne miktarda iadesi gerektiği belirlenir.
• Depozito bedelinin iadesi hususunda mahkemece olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi zorunludur.

İadeye Engel Teşkil Eden veya Mahsubu Gerektiren Borç ve Giderler

• Kiracının kiraya verene sözleşme uyarınca borcunun bulunmaması gerekir.
• Kiracının ödenmemiş elektrik, su, doğalgaz ve telefon borçları depozitodan mahsup edilebilir.
• Kira borcu, yan giderler, aidat gibi alacaklar depozitodan mahsup edilir.
• Ödenmemiş yönetim borçları depozitodan mahsup edilebilir.
• KDV ve damga vergisi, geç tahliye bedeli ile davalı kiraya veren tarafından daha önce ödenmiş olan depozito bedeli gibi kalemler düşülebilir.
• Kiracının kira sözleşmesinden doğan tüm ödemeleri tamamen yapıp yapmadığı dikkate alınır.
• Davalının depozitoyu uhdesinde tutmayı gerektirir somut veri, belge veya faturanın olup olmaması araştırılır.

Kiralananın Durumu ve Teslim Şartları

• Kiralananın tahliye tarihinde tam ve sağlam olarak kiraya verene teslimi şartı aranır.
• Kiracının kiralanana vermiş olduğu zarar ve ziyanın miktarı depozitodan mahsup edilebilir.
• Mecurun eski hale getirilmesi için yapılacak onarım, bakım ve sair giderler depozitodan mahsup edilebilir.
• Taşınmazın boyatılması için gerekli miktar depozitodan mahsup edilebilir.
• Kiraya verenin kiralananın erken tahliye edilmesi ve hor kullanılması nedeniyle depozito bedelinin iadesinin istenemeyeceği savunması değerlendirilir.
• Depozito ve teminatın kiracının taşınmaza verebileceği zararlara karşılık olarak alındığı ve noksansız tahliye anında iade edilebileceği hususları değerlendirilir.
• Kiralananın teslimine ilişkin protokolde belirlenen eksikler ve bunların tamamlanma durumu dikkate alınır.
• Kiralananın tahliye edilmiş olup olmadığı (anahtar teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesi) iade borcunun doğması için önemlidir.

Sözleşme Hükümleri ve Özel Şartlar

• Kira sözleşmesinin ilgili maddelerindeki depozitonun iadesi ve mahsubuna ilişkin düzen ve koşullar incelenir.
• Sözleşme hükümlerine göre davacı tarafça depozito olarak belirli bir bedelin ödendiği ispat edildiğinde, depozitonun iadesi koşullarının oluşup oluşmadığı değerlendirilir.
• Sözleşmede belirlenen depozito bedelinden fazlalık talep edilemeyeceğine dair hükümler varsa, güncel değerin hesaplanması doğru olmayabilir.
• Depozitonun ödendiği hususunun araştırılması (örneğin banka kayıtları aracılığıyla) gereklidir.

Depozito Bedelinin Hesaplanması ve Güncellenmesi

• İade edilecek depozitonun güncel değeri, sözleşmenin başlangıç tarihindeki kira bedelinin Türk Lirası karşılığı esas alınarak, depozitonun kira parasına olan oranı belirlendikten sonra, bu oranın kira sözleşmesinin sona erdiği tarihteki kira parasına tatbik edilmesiyle belirlenebilir.
• Depozito bedelinin iadesinde güncellemenin depozitosunun hangi şartlarda alınmış ise aynı şartlar dikkate alınarak yapılması gerektiği belirtilmiştir.
• Ancak, sözleşmenin açık hükmü gereği verilen depozitodan fazlalık talep edilemeyeceğinin kararlaştırılmış olması halinde, depozito bedelinin güncellenen değerinin hesaplanması doğru olmayabilir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/5500 K. 2021/10204 T. 18.10.2021).

İspat Yükümlülüğü

• Depozitonun iade edilebilmesi için davacı kiracı tarafından taşınmazın hasarsız teslim edildiğinin kanıtlanması gerekir.
• Depozitonun iadesi hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunması halinde, depozitonun iade edilmemesini haklı kılacak sebeplerin olup olmadığı, iade edilecekse ne miktarda iadesi gerektiği mahkemece yargılama sırasında toplanacak deliller değerlendirilerek belirlenmelidir.
• İspat yükü ilgili kanun maddeleri çerçevesinde değerlendirilir.

Bahçeşehir Avukatlık Büromuzda hizmet vermekteyiz. Detaylı bilgi almak için iletişim kısmından ulaşım sağlayabilirsiniz.

Yazar: Avukat İlbars Dorukhan VAROL