İLAÇ BEDELİNİN GERİ ÖDENMEMESİ DURUMUNDA HASTA VEYA İLAÇ FİRMASI NE GİBİ HAKLARA SAHİPTİR?
İlaç bedelinin geri ödenmemesi durumunda hasta ve ilaç firmasının sahip olduğu haklar, mevcut kaynaklara göre aşağıda belirtilmiştir:
Hasta Hakları
Hasta, ilaç bedelinin geri ödenmemesi durumunda çeşitli yasal yollara başvurma hakkına sahiptir:
İlaç Bedelinin Tahsili ve İptal Davası Açma Hakkı
Hasta, Kurum tarafından ödenmeyen ilaç bedelinin tahsili istemiyle dava açabilir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2021/11803 K. 2022/4750 T. 31.03.2022). Benzer şekilde, davacılar vekilince ilaç bedelinin karşılanmasının reddi işleminin iptaline ve ilaç bedelinin faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istenebilir. Bir davanın kabulü ile davacıdan tahsil edilen bedelin istirdadına karar verilmesi gerektiği de belirtilmiştir.
İlaç Geri Ödeme Talebi ve Ret Kararına İtiraz Hakkı
Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) ilaç bedelinin ödenmesi talebiyle başvuruda bulunulabilir. Talebin reddedilmesi halinde, bu ret kararına karşı dava açılabilir. Özellikle, Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kapsamındaki Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi veya Yurt Dışı İthal İlaç Listesinde yer almadığı gerekçesiyle yapılan retlere karşı yargı yoluna başvurulabilir.
Tıbben Gerekli ve Hayati İlaçlar İçin Geri Ödeme Hakkı
Müspet sonuç aldığı, ilacın tıbben zorunlu ve faydalı olduğu, davacının yaşamının bu ilacın kullanımına bağlı olduğu bilirkişi raporuyla ortaya konulmuşsa, davacı tarafından temin edilen ilaç bedellerinin davalı Kurum tarafından karşılanması ve önceden ödenen ilaç bedelinin başvurucuya SGK tarafından geri ödenmesi gerektiğine karar verilebilir. Ayrıca, hastalığı iyileştirici olduğu ve Anayasamızın 17 nci maddesinde yer alan yaşama hakkı, Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Hakkındaki Sözleşmenin 7 nci maddesinde yer alan sağlık yardımlarının yapılmasının teminat altına alan hükmü ile korunduğu belirtilen zaruri olan ilacın bedelinin Kurumca ödenmesi gerektiği yönündeki kararlar isabetli bulunmuştur.
Yurt Dışından Temin Edilen İlaç Bedellerinin Geri Ödenmesi Hakkı
Şahsi imkanlarla yurt dışından temin edilen ilaç bedelinin geri ödenmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, ilgili Sağlık Uygulama Tebliği hükümlerine göre ilaç bedelinin davacıya geri ödenmesi önünde herhangi bir hukuki engel bulunmadığı anlaşılabilir. Ancak, Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ithal ilaç izin belgesinde belirtilen ekli listedeki tedarikçiler aracılığı ile yurtdışından temin şartına uyulmaması durumunda, ilacın kendi imkanları ile getirilmesi nedeniyle ilaç bedelinin ödenemeyeceği bildirilmiştir.
İlaç Bedellerinin Sebepsiz Zenginleşmeye Yol Açmaması
Davalı kurum sigortalılarına ilaçlar verildiğine göre artık ilaç bedellerinin ödenmemesi SGK’nın davacı aleyhine sebepsiz zenginleşmesine sebep olacaktır. Bu nedenle, davacı tarafından sigortalıya ilaç verilmesinin davalıyı zarara uğratmadığı dikkate alındığında davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
İlaç Firması Hakları
İlaç firmaları, ilaç bedelinin geri ödenmemesi durumunda doğrudan hak sahibi olarak değil, daha çok geri ödeme sistemine dahil olmak, sistemdeki kurallara itiraz etmek veya rekabet hukuku çerçevesinde hak aramak gibi yollarla hareket edebilirler.
Geri Ödeme Sistemine Başvuru Hakkı
Pazarlama ve satış işlemi için gerekli işlemlerin tamamlanmasının ardından, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun geri ödeme sistemine dahil olmak için başvuru yapılması gerekmektedir. İlacın ruhsat sahibi olan firmanın bazı kanser türlerinde geri ödeme listelerine dâhil olma başvurusunun bulunduğu ve ilgili komisyonlarca bu konuda değerlendirme yapıldığı belirtilmiştir. Ayrıca, SGK’nın ileride bu ilaçları geri ödeme kapsamına alması mümkündür. Aynı şekilde, bu ilaçların doğrudan ruhsatlandırılarak teminine, ruhsatlı ilaç olarak satışının yapılmasına da mevcut bir engel bulunmamaktadır.
Geri Ödeme Kararlarına İtiraz Hakkı
İlaç firmaları, ilaç geri ödeme komisyonu kararlarının hukuka uygunluğunu denetlemek veya Sağlık Uygulama Tebliğindeki düzenlemelere karşı hukuki yollara başvurabilirler. Örneğin, göz içi uygulamalarda dozunun ayarlanması ve geri ödemeye alınmasına ilişkin bir uygulamaya yönelik olarak göz içi tedavilerinde kullanılan ilacı olan diğer firmalar tarafından Avrupa Birliği Adalet Divanı nezdinde dava açıldığı belirtilmiştir.
İlaç Ruhsatlandırma ve Fiyatlandırma Süreçlerine Dahil Olma
İlaçların ruhsatlandırılması, fiyatlandırılması, geri ödeme süreci ve alternatif geri ödeme süreçleri gibi hususlarla ilgili olarak tüm aşamalarda hizmet veren hukuk bürolarının varlığı, firmaların bu süreçlerde aktif rol aldığını ve danışmanlık hizmeti alarak haklarını takip edebildiğini göstermektedir. Ülkemizde satışa sunulacak ilaçların ruhsatlandırılması ile piyasaya satış fiyatının Sağlık Bakanlığınca, ilaçların geri ödeme bedellerinin ise Kurum tarafından belirlendiği belirtilmiştir.
Rekabet Hukuku Çerçevesinde Hak Arama
Bazı durumlarda ilaç firmaları, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası üzerine yürütülen ön araştırmanın Rekabet Kurulunca karar bağlandığı görülmüştür. Bu durum, firmaların rekabet hukuku çerçevesinde haksız rekabet iddialarına karşı veya kendi haklarını savunmak için Rekabet Kurumu nezdinde süreçlere dahil olabileceğini göstermektedir.
Bahçeşehir Avukatlık Büromuzda hizmet vermekteyiz. Detaylı bilgi almak için iletişim kısmından ulaşım sağlayabilirsiniz.
Yazar: Avukat İlbars Dorukhan VAROL