TRAFİK KAZASI NETİCESİNDE PERT OLAN ARAÇLARDA MAHRUMİYET BEDELİ
Pert kararı; trafik kazası neticesinde onarılmayacak derecede ağır kusurlu olan araçlar için sigorta şirketi incelemesi neticesinde sigorta şirketinin vermiş olduğu; aracın tam hasarlı olduğuna ilişkin karardır. Bir aracın onarımı araç bedelinin %50’sini aştığı durumlarda onarımın ekonomik olmaması sebebiyle aracın kaza öncesi rayiç bedeli hesaplanarak araç sahibine aracının rayiç bedelinin ödenmesi teklif edilmekte ve araç hakkında pert kararı verilmektedir.
Pert araçlarda ikame (mahrumiyet) araç bedeli ise aracının pert olması sebebiyle araç kullanımından mahrum kalan araç sahibinin uğramış olduğu mahrumiyetinin giderilebilmesi için kusurlu olan taraftan istenebilecek tazminattır.
Pert araçlarda aracın tam zayii söz konusu olduğundan; değer kaybı talep edilebilmesi mümkün değildir. Pert araç durumunda araç sahibi, aynı nitelikte bir aracı temin edene kadar araç mahrumiyeti yaşamaktadır. Bu zarar, ikame araç bedeli olarak tazmin edilebilmektedir.
Yargıtay, pert aracın yerine aynı model, yaş ve özelliklere sahip emsal aracın alınması için geçecek makul süre içinde ikame bedelinin hesaplanmasını zorunlu kılmaktadır.
Yargıtay, 17. Hukuk Dairesi, E. 2017/2769, K. 2019/10127, T. 04.11.2019: “Mahkemece pert olan araçta artık değer kaybı söz konusu olamayacağı gibi, tamirat süresi içinde ikame araç ta söz konusu olamayacağı gerekçesi ile ikame araç bedeline hükmedilmemiştir. Ancak perte ayrılması uygun görülen aracın yerine aynı model ve yaşta aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracın alınması için geçecek makul süre için gerekli piyasa araştırmasının yapılarak araç mahrumiyeti zararının belirlenmesi, ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde hüküm kurulması doğru olmayıp bozma sebebi yapılmıştır.”
Yargıtay, 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/12992, K. 2016/10343, T. 10.11.2016: “Plaka sayılı aracın 26.02.2010 tarihinde pert kaydı ile trafikten çekildiği anlaşılmaktadır. Bu halde alanında uzman bilirkişiden pert olan aynı nitelikteki bir araca ne kadar sürede alabileceği hususunda görüş almadan ve ikame araç bedelinin ne kadar olduğu hususunda rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken ikame araç bedeline ilişkin talebin yazılı gerekçe ile reddi doğru görülmemiş ve hükmün bozulması gerekmiştir.”
Makul sürenin hesabında sürenin başlangıcı için farklı alternatif kararlar mevcuttur. Bunlar;
- Pert raporunun düzenlendiği veya bildirildiği tarih: Aracın pert total olduğu tespit edilip sigorta eksper raporu ile bildirimi
(Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/1422, K. 2024/217, T. 19.02.2024″aracın kazadan sonra tamir ve onarım için servise gönderildikten sonra yapılan incelemeler, eksper raporunun hazırlanması vs süreçler 58 gün sürmüş ve 58 günün sonunda davacıya aracın perte çıkarıldığının bildirildiğini”).
- Kaza tarihi: Bazı içtihatlarda kaza tarihinden itibaren başlatıldığı ancak pert bildiriminden sonraki tarihin esas alındığı görülmektedir.
(“Yargıtay, 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/1134, K. 2016/6228, T. 23.05.2016 “kaza tarihi ile yeni araç satın alma tarihi arasında geçen süre”)
- Pert işleminin tamamlandığı tarih: Sovtaj bedeli belirlenmesi, ihale süreci ve tazminat ödemesi sonrası
(İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/404, K. 2024/837, T. 10.12.2024 “ekspertiz çalışmasının yapılması ve raporun hazırlanması, sovtaj çalışmasının yapılması, aracın pert ihalesine girmesi… 15 iş günü”)
Pert araçlarda ikame araç süresi, pert kararının bildirildiği tarihten başlayarak emsal yeni aracın makul temin süresi sonunda bittiği görülmektedir. Bu, bilirkişi incelemesiyle somutlaştırılmakta ve tamir süresiyle karıştırılmamalıdır. Davacılar, pert süreci sonrası makul süreyi aşan taleplerde bulunamamakta, mahkemelerin piyasa koşullarını gözeterek hüküm kurduğu görülmektedir.
Yazar: Avukat Begüm Gülberk VAROL