DENİZ ARACININ YEDİEMİNE ÇEKİLMESİ, YEDİEMİN ÜCRETİ, YEDİEMİN SORUMLULUĞU VE DİĞER PROSEDÜRLER NELERDİR?
Deniz Aracının Yediemine Çekilmesi ve Sonrası Prosedürler
El Koyma ve Muhafaza Kararı
Deniz araçları, özellikle göçmen kaçakçılığı konulu bir suçun işlenmesi sırasında deniz nakil aracı olarak kullanıldığında veya suç eşyası niteliği iddiasıyla, yakalanarak CMK’da gösterilen usulle el konulur. Benzer şekilde, Marmaris Gümrük Muhafaza Müdürlüğü tarafından tekneler yakalanarak zaptedilebilir. Yurt dışında bağlama limanı bulunan bir gemi için soruşturma aşamasında alıkoyma kararı verilebilir. Bu el koyma ve muhafaza işlemleri, adli makamlarca yerine getirilir ve bu konudaki yetki ve sorumluluk adli makamlardadır.
Yediemin Teslimi ve Belgeleri
El konulan deniz araçlarının muhafazasındaki güçlükler göz önüne alınarak, aracın yediemin sıfatıyla alınmasına karar verilebilir veya yediemin olarak teslim edilmesi istenebilir. Bu teslim süreci kapsamında, ilgili makamlar deniz aracının yediemin olarak alınmasını talep ederek, buna ilişkin teslim tesellüm tutanağının düzenlenmesini ister. Malmüdürlüğü veya bir şirket müdürü (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2012/462 K. 2012/11170 T. 05.07.2012) gibi kişi veya kurumlar yediemin olarak görevlendirilebilir.
Muhafaza Yeri ve Denetim
Yediemine teslim edilen deniz araçları, genellikle güvenli görülen bir limanda muhafaza edilir ve limanda gözetim altında bulundurulması istenebilir. Deniz araçları ayrıca, yat çekek yerine çekilerek (towing to a yacht pulling place) de muhafaza edilebilir. Muhafaza süreci, Sahil Güvenlik Komutanlığı denetiminde gerçekleştirilebilir.
Ücretlendirme
Deniz aracının yediemine çekilmesi ve muhafazası sonucunda yedieminlik ücreti ve çekici ücreti gibi masraflar oluşur ve bu ücretlerin talep edilmesi mümkündür.
II.Deniz aracı yediemine çekildiğinde, yediemin ücreti kim tarafından ödenir?
Deniz Aracı Yediemin Ücretinin Ödenmesi
Deniz Aracı ve Yedieminlik Durumu
Deniz araçları da (tekne/yat gibi) adli makamlarca el konulmak suretiyle yediemin olarak muhafaza altına alınabilmektedir. Örneğin, Marmaris Gümrük Muhafaza Müdürlüğü tarafından yakalanarak zaptedilen teknelerin bir şirkete ait çekek yerine çekilerek yediemin olarak teslim edildiği belirtilmiştir. Benzer şekilde, göçmen kaçakçılığından dolayı el konulan bir teknenin yediemin sıfatıyla alınması istenmiş ve limanda gözetim altında tutulmasına karar verilmiştir. Bu tür durumlarda, yedieminlik ücreti alacağı oluşmaktadır.
Yedieminlik Ücretinin Sorumluluğu
Deniz aracının yediemin olarak muhafaza edildiği durumlarda oluşan yedieminlik ücretinin kim tarafından ödeneceği, olayın koşullarına bağlı olarak değişebilmektedir. Bir örnekte, mülkiyeti bir davalıya ait yatlara Gümrük Muhafaza memurları tarafından el konularak yediemin olarak teslim edilmesi işleminde, eğer davalıya atfedilebilecek bir kusur yoksa ve yatlar kendisiyle ilgili olmayan bir soruşturma nedeniyle yediemine alındıysa, bu davalının yedieminlik ücretinden sorumlu tutulması doğru görülmemiştir. Bu durum, yedieminlik ücretinden sorumlu olacak tarafın, aracın yediemine alınmasına yol açan kusurun veya olayın tarafı olması gerektiğini düşündürmektedir.
III. Deniz aracı yediemine çekilen bir durumda, aracın çalınması veya hasar görmesi halinde sorumluluk kimdedir?
Deniz Aracı Yediemine Çekilmesi Durumunda Sorumluluk
Yedieminlik Müessesesi ve Genel Sorumluluk
Yediemin müessesesi kapsamında faaliyet gösteren işletmeler, kendilerine muhafaza edilmek üzere teslim edilen araçların çekici ve muhafaza hizmetleri nedeniyle ücret talep edebilmektedir. Bu ticari faaliyet kapsamında, yediemin‘e teslim edilen araçların muhafaza edilmesi yükümlülüğü bulunmaktadır.
Deniz Araçları Özelinde Yedieminlik ve Sorumluluk
Kaynaklar, deniz araçlarının da (tekne, yat) adli veya idari merciler tarafından el konularak yediemin olarak teslim edilebildiğini göstermektedir. Örneğin, göçmen kaçakçılığı suçunda kullanılan bir teknenin el konulduktan sonra yediemin sıfatıyla alınması istenmiş ve limanda gözetim altında bulundurulması talep edilmiştir. Bu tür bir durumda, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında el konulan deniz nakil aracının muhafazasındaki yetki ve sorumluluğun adli makamlarda bulunduğu tartışmasızdır. Ayrıca, gümrük muhafaza memurları tarafından zaptedilen teknelerin bir yat çekek yerine yediemin olarak teslim edildiği ve yedieminlik ücreti alacağının talep edildiği de belirtilmiştir. Yedieminlik ücreti bakımından akdi ilişkinin tarafı olan davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğu kabul edilmektedir (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/22341 K. 2017/10286 T. 26.10.2017).
Sonuç olarak, deniz aracı yediemine çekilen bir durumda, aracın çalınması veya hasar görmesi halinde, çalınma veya hasarın yedieminin kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığına bağlı olarak yedieminin sorumluluğu söz konusu olabilir. Özellikle adli makamlarca el konulan deniz araçları için nihai yetki ve sorumluluk ilgili adli makamlara ait olsa da, yediemin olarak faaliyette bulunan kişi veya kurumun, kendisine teslim edilen malı özenle muhafaza etme yükümlülüğü devam etmektedir.
Bahçeşehir Avukatlık Büromuzda hizmet vermekteyiz. Detaylı bilgi almak için iletişim kısmından ulaşım sağlayabilirsiniz.
Yazar: Avukat İlbars Dorukhan VAROL